Metoda PNF
PDF Drukuj Email
Metoda PNF w rehabilitacji dzieci i młodzieży


Metoda PNF (Proprioceptive Neuromuscular Facilitation) powstała w Kalifornii dzięki współpracy neurofizjologa dr Hermana Kabata i fizjoterapeutki Maggie Knott. Jest przykładem neurofizjologicznego oddziaływania terapeutycznego opartego na najnowszych osiągnięciach nauk medycznych, którego istotę zawarto w nazwie: proprioceptywne (dotyczące receptorów ciała) nerwowo-mięśniowe torowanie (ułatwianie) ruchu.
Terapia ta oparta na prawidłowościach fizjologii rozwoju ruchowego człowieka jest procesem stopniowego odtwarzania umiejętności ruchowych pacjenta. Znajduje zastosowanie w leczeniu pacjentów:

  • z chorobami układu nerwowego ośrodkowego (niedowład kończyn w skutek urazów, guzów mózgu, po udarze, uszkodzenie rdzenia kręgowego, ataksja, SM-stwardnienie rozsiane, MPD - mózgowe porażenie dziecięce);
  • w ortopedii – po operacjach kręgosłupa, w zmianach zwyrodnieniowych stawów kończyn i kręgosłupa;
  • w traumatologii – po złamaniach, uszkodzeniach mięśni, ścięgien, więzadeł, amputacjach, urazach sportowych, przykurczach stawów po długim unieruchomieniu.
     

Nauka ruchu
















Proces uczenia ruchu, rozumiany w PNF jako odtwarzanie utraconej funkcji, wspomagany jest w terapii zarówno wcześniejszymi doświadczeniami, pochodzącymi ze schematów rozwoju ruchowego dziecka (wiele elementów tych oddziaływań zawarto m.in. w programie pracy na materacu) jak i bodźcami różnego rodzaju (bodźce dotykowe, wzrokowe, słuchowe, równoważne, proprioceptywne i in.), które oddziaływają na pacjenta ze środowiska zewnętrznego.

PNF w terapii skolioz
Wykorzystując PNF w leczeniu skolioz terapeuta na podstawie analizy skrzywienia i wyboru odpowiednich wzorców ruchowych (kończyn górnych, dolnych, wzorców łopatek, miednicy, głowy lub tułowia) uzyskuje korekcję kręgosłupa w przestrzeni, w trzech płaszczyznach. We wzorcach stosowany jest opór manualny wykonywany przez terapeutę. Ręce przykładane są w ściśle określonych miejscach tak aby wywołać zaplanowany efekt ruchowy. Ruchy te prowadzone są wzdłuż skośnych (diagonalnych) osi ruchu, które ze względu na swój przebieg stwarzają możliwość zaktywizowania największej ilości mięśni należących do tego samego łańcucha mięśniowego. Zgodnie ze skośnym przebiegiem większości mięśni szkieletowych za najważniejszą komponentę ruchu uważana jest rotacja. Warunkuje ona siłę i koordynację wykonywanego ruchu.

Filozofia PNF
Proponowana pacjentowi terapia ma być bezbolesna i funkcjonalna, to znaczy zgodna z potrzebami ruchowymi zgłaszanymi przez chorego i wzorowana na naturalnych ruchach zdrowego człowieka. Do procesu usprawniania pacjenta włączane są elementy treningu samoobsługi z wykorzystaniem przedmiotów codziennego użytku i sytuacji zadaniowych, które pacjent zgłosił jako trudne bądź niemożliwe do wykonania. Uwzględnienie podczas planowania terapii potrzeb ruchowych i problemów zgłaszanych przez chorego czyni z PNF metodę przyjazną dla pacjenta. Pozytywne rozpoczęcie terapii (z dala od faktycznego miejsca dysfunkcji) buduje w chorym, pomimo świadomości uszkodzenia, wiarę we własne siły i powodzenie ćwiczeń, stymulując do mobilizacji rezerw tkwiących w jego organizmie bez obawy o wystąpienie bólu.

Zalety PNF to:
  • metoda przyjazna dla pacjenta oparta na bezbolesnej pracy, wykorzystującej silne odcinki ciała i umiejętności chorego do ułatwiania reedukacji utraconych funkcji,
  •  wysoki poziom bezpieczeństwa terapii wynikający z integracji zabiegu z diagnostyką,
  • możliwość pracy z chorym na każdym poziomie dysfunkcji zabezpieczenie terapią wszelkich funkcji od ruchowych do wegetatywnych,
  • wysoki poziom edukacji pacjenta, oparty na współuczestnictwie w planowaniu terapii oraz kontynuacji ćwiczeń w formie programu domowego,
  •  niewielki wymagania sprzętowe,
  • duża efektywność prowadzonej terapii, wynikająca z dokładnej analizy problemu i ukierunkowanych oddziaływań.
W zależności od specyfiki schorzenia, pacjent może ćwiczyć na macie, w łóżku, w wózku inwalidzkim, jak również na Sali rehabilitacyjnej w pozycjach siedzących, stojących, przy poręczach,
na schodach. Wszystko zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta.
 
tekst: Barbara Korgól
konsultacja medyczna: dr Barbara Salabura